الشيخ أبو الفتوح الرازي
32
روض الجنان وروح الجنان في تفسير القرآن ( فارسي )
كدامان آرند ! چون هيچ نه اى ، و از اين همه در هيچ نه اى ( 1 ) : سيمرغ نه اى كه بى تو نام تو برند طاووس نه اى كه با تو در تو نگرند بلبل نه كه بر نواى تو ( 2 ) جامه درند آخر تو ( 3 ) چه مرغى و تو را با چه خورند در روزگار سليمان - عليه السلام - مردى ( 4 ) در بازار مرغكى خريد كه آن را ( 5 ) هزار دستان گويند . اگر او را در نوا هزار دستان است ، تو را در هوا هزار دستان بيش است ( 6 ) ، او را در نوا و تو را در بى نوايى . آن [ مردآن ] ( 7 ) مرغك را به خانه برد و آنچه شرط او بود از قفص ( 8 ) و جاى ( 9 ) آب و علف ( 10 ) بساخت و با آواز او مستأنس مىبود . يك روز مرغكى بيامد هم از جنس او ( 11 ) بر قفص ( 12 ) او نشست و چيزى به قفص ( 13 ) او فرو گفت . آن مرغك نيز بانگ نكرد . مرد آن قفص ( 14 ) برگرفت و پيش سليمان آورد ، گفت : يا رسول اللَّه ! اين مرغك ضعيف را به بهاى گران خريدم ( 15 ) ، و به آنچه شرط اوست از جا و آب و علف ( 16 ) قيام نمودم تا براى من بانگ كند . روزى چند بانگ كرد ، مرغكى بيامد و چيزى به قفص ( 17 ) او فرو گفت . اين مرغ گنگ شد . [ از او ] ( 18 ) بپرس تا چرا ( 19 ) اوّل بانگ كرد و اكنون نمىكند ؟ و آن مرغك چه گفت او را ( 20 ) ؟ سليمان - عليه السلام - قفص ( 21 ) پيش خواست و آن مرغ را گفت : چرا بانگ نمىكنى ؟ مرغك گفت : يا رسول اللَّه ! [ من ] ( 22 ) مرغى بودم هرگز دام و دانه صيّاد ناديد ، صيّادى بيامد و بر گذر من دامى بگسترد و دانه اى چند در آن دام فشاند ( 23 ) . من
--> ( 1 ) . اساس : با خطى متفاوت از متن نظم . ( 2 ) . تب : بلبل تو نه اى كه بر نوا . ( 3 ) . اساس : كلمه زير وصّالى رفته و به صورت « برگوكه » نو نويسى شده است ، با توجّه به تب و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد . ( 4 ) . دب ، آج ، لب ، فق ، مب ، مر : شخصى . ( 5 ) . دب ، آج ، لب ، فق ، مب ، مر : او را . ( 6 ) . تب : دستان است بلكه بيشتر . ( 7 ) . اساس : كلمه زير وصالى رفته و به صورت « پى هوا » دوباره نويسى شده ، با توجّه به تب و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد . ( 21 - 17 - 14 - 13 - 12 - 8 ) . لب : مر : قفس . ( 9 ) . دب ، آج ، لب ، فق ، مب ، مر و . ( 10 ) . مب ، مر و دانه . ( 11 ) . تب و . ( 15 ) . همه نسخه بدلها بجز مب : بخريدم . ( 16 ) . مر : جاى و آب و دانه . ( 22 - 18 ) . اساس : ندارد ، با توجّه به تب و ديگر نسخه بدلها افزوده شد . ( 19 ) . تب : كه چرا . ( 20 ) . تب : مرغك با وى چه گفت . ( 23 ) . تب ، لب ، افشاند .